Naczółek, mała, trójkątna połać dachu, ścinająca u góry szczyt.nadproże, pozioma belka drewniana lub kamienna przekrywająca otwór okienny lub drzwiowy, oparta na -> węgarach.nadświetle, okno, zwykle półkoliste, umieszczane nad drzwiami. W Anglii, w stylach georgiańskim i regencji n. miały promieniście rozłożone szczebli-nki, co upodobniało je do wachlarza.nagrobek, pomnik grobowy w postaci budowli lub rzeźby, trwale upamiętniający miejsce pochówku. Zwyczaj ustawiania n. wywodzi się ze starożytności (-> piramida, mastaba, mauzoleum, naiskos, ciptumba Władysława Jagiełły z baldachimem, w katedrze na Wawelu, 1430 — 40 pus). Od średniowiecza okazałe n. ustawiano w kościołach. Były to struktury wolno stojące (n. tum-bowe) i przyścienne, popularne zwłaszcza w okresie renesansu i baroku, łączące elementy architektoniczne z rzeźbą i bogatą ornamentyką. W XVIII i XIX w.n. stał się częstym elementem ogrodów sentymentalnych i romantycznych.


Naiskos, typ gr. nagrobka w formie małej kapliczki z antami i trójkątnym przyczółkiem, mieszczącej relief przedstawiający zmarłego w otoczeniu rodziny. Nagrobki tego rodzaju występowały od 2 poł. IV w. p.n.e.


Nalicznik, w dawnej ruskiej architekturze z XV--XVIII w. profilowane obramienie okna, często ozdobione rzeźbą.


Namiot, przenośna struktura z tkanin rozpiętych na rusztowaniu, stosowana w warunkach polowych jako pomieszczenie mieszkalne; znane od starożytności, osiągały w niektórych okresach duże rozmiary i bywały bogato zdobione (np. tureckie n. w XVII w.). Prostokątne n. z dwuspadowymi dachami zwano szopami, ich boczne ściany — płotami, górę — kapą. namurnica, murłat, belka spoczywająca na koronie muru, wspierająca więźbę dachową.
naos, główne pomieszczenie klasycznej świątyni gr., z posągiem kultowym bóstwa. W architekturze bizantyńskiej n. nazywano środkową część i sanktuarium kościoła na planie centralnym, czyli przestrzeń związaną z czynnościami liturgicznymi.narożna głowica, jońska głowica jednakowo u-kształtowana z czterech stron, tak że woluty wychylają się na zewnątrz, jak w kapitelu korynckim. Wprowadzona w XVI w., przypuszczalnie przez Scamozziego, była chętnie stosowana do schyłku XVIII w., gdy odrzucono ją jako nieprawidłową.narteks: i. w świątyniach bizantyńskich wewnętrzny poprzeczny przedsionek poprzedzający korpus nawowy, zw. esonarteksem, lub przedsionek zewnętrzny, ustawiony przed fasadą, określany jako ekso-narteks. Esonarteks jest oddzielony od naw kolumnami, balaskami lub ścianką. Eksonarteks może służyć jako zakończenie poprzecznego portyku kolumnowego atrium. 2. w znaczeniu ogólniejszym zamknięty przedsionek za gł. portalem, zwykle o układzie poprzecznym w stosunku do korpusu nawowego, mający niekiedy głębokość kilku przęseł (przedkoś-ciół, niekiedy zw. Galilee)

1 »